Dua ifadeleri



ÜÇÜNCÜ BÖLÜM

Dua yaşamı

2697 Dua yeni yüreğin yaşamıdır. Bizi her an yüreklendirmelidir. Oysa bizim Yaşamımız ve her şeyimiz olan Kişiyi unutuyoruz. Bunun içindir ki, Ruhani Babalar Tesniye kitabının ve peygamberlerin geleneğinde "Tanrı’yı anımsamak", "yüreğin belleğinin" sürekli olarak uyanık tutulması konusunda olduğu gibi dua konusunda da ısrar ediyorlar. "İnsan Tanrı’yı soluk aldığı kadar sık anımsamalıdır."(Nazianzlı Gregorius, or. theol. 1, 4) İnsan belirli zamanlarda isteyerek dua etmiyorsa, "her zaman" dua edemez. Bu dua anları yoğunluk ve süre olarak Hıristiyan duasının en özel anlarıdır.

2698 Kilise Geleneği inanlılara sürekli dua alışkanlığını vermek amacıyla düzenli olarak duaları tekrar etmeyi önermektedir. Bunların bazıları günlüktür: Sabah ve akşam duası, yemek öncesi ve sonrası duaları, Dua Saatleri Litürjisi. Efkaristiya üzerine yoğunlaşmış pazar günü, özellikle duayla kutlu kılınmıştır. Büyük bayramlarıyla litürjik yıl dönemi Hıristiyan dua yaşamının düzenli olarak tekrar edilen temel dualarıdır.

2699 Rab her insanı, kendisinin hoşuna gittiği biçimde ve yolda götürür. Her inanlı da Ona yüreğinin kararına ve duasının kişisel ifade biçimlerine göre yanıt verir. Bununla birlikte Hıristiyan geleneği dua yaşamının üç temel ifade biçimini gerçekleştirme alışkanlığını korumuştur: Sesli dua, meditasyon, içsel dua. Yüreğe dönüklük hepsinin ortak noktasıdır. Tanrı Sözünü içinde tutmaya ve Tanrı’nın huzurunda kalmaya özen göstermek bu üç ifade biçimini dua yaşamının doruk noktası yapar.

 

1. KONU

Dua ifadeleri

 

I. Sesli dua

2700 Tanrı, Sözü aracılığıyla insanla konuşur. Duamız zihinsel ya da sesli sözlerle oluşur. Ama en önemlisi yüreğimizin duada konuştuğumuz Kişinin huzurunda olmasıdır. "Duamızın işitilmesi sarf ettiğimiz sözlerin miktarına değil, ruhlarımızın aşk ve şevkine bağlıdır."(A. Yuhanna Krisostomos, ecl 2)

2701 Sesli dua Hıristiyan yaşamının ayrılmaz bir parçasıdır. Efendilerinin yaptığı sessiz duanın etkisi altında kalan havarilerine, İsa sesli bir dua öğretiyor: Göklerdeki Babamız. İsa yalnız havrada litürjik duaları söylemekle kalmayıp, İncil’in belirttiği gibi kişisel duasını ifade etmek için sesini yükseltti. Bu duasıyla Baba’ya(Bkz. Mt 11, 25-26) şükrettiği gibi Getsemani’deki üzüntüsünü de ifade ediyor.(Bkz. Mk 14, 36)

2702 İçsel duaya anlam katma ihtiyacı insan doğamızın bir gereğine cevap verir. Bizler bir beden ve ruhtan oluşmuşuz, duygularımızı dışa vurma ihtiyacı duyuyoruz. Yakarışımıza mümkün olan en fazla gücü verebilmek için tüm varlığımızla dua etmemiz gerekir.

2703 Bu ihtiyaç da Tanrısal bir gereği yerine getirir. Tanrı Ruh’ta ve Gerçek’te tapınacak insanlar arıyor, kısacası duanın ruhun derinliklerinden canlı bir şekilde yükselmesini. Tanrı aynı zamanda bedeni içsel duayla birleştiren duanın dışsal ifadesini de istiyor. Bu dua Tanrı’ya hakkı olan her şey için gereken saygıyı verir.

2704 Sesli dua dışa yönelik ve tamamen insani olduğundan her şeyden önce halkın duasıdır. En içsel dua bile sesli duayı ihmal etmemelidir. Dua ancak "konuştuğumuz"(Avilalı Teresa, cam. 26) Kişi’nin kim olduğunun bilincine vardığımız ölçüde içsel olmaya başlar. Bu bağlamda sesli dua içsel duanın ilk biçimlerinden biri oluyor.

II. Meditasyon

2705 Meditasyon her şeyden önce bir arayıştır. Ruh Rab’bin isteğine cevap vermek ve isteğini benimsemek için Hıristiyan yaşamının nasılını ve nedenini anlamaya çalışır. İstenildiği gibi özen göstermenin ağırlığına katlanmak zordur. Genelde bunun için bir kitaba başvurulur, Hıristiyanların bu konuda başvuracakları yeterince malzeme vardır: Kutsal Kitap, özellikle İncil, kutsal ikonalar, günlük litürjik metinler, Kilise Babalarının yazıları, tinsel eserler, yaratılış ve tarihin büyük kitabı, Tanrı’nın "Bugün" sayfası.

2706 İnsanın okuduğunu derinlemesine düşünmesi demek, kendisiyle yüzleştirip kendine mal etmesi demektir. Burada açılan yaşam kitabıdır. Düşüncelerden gerçek yaşama geçilir. Alçakgönüllülük ve iman ile orantılı olarak yüreği kıpırdatan devinimler keşfedilir ve değerlendirilir. Işığa ulaşmak için Gerçeği uygulamak gerekir: "Rab benden ne yapmamı istiyorsun?"

2707 Ne kadar ruhani rehber varsa o kadar da meditasyon yöntemi vardır. Bir Hıristiyan düzenli olarak meditasyon yapmalıdır. Tersi durumda tohum benzetmesinde olduğu gibi yol kenarına, kayalık yere ve dikenlerin arasına düşen tohumlara benzer.(Bkz. Mk 4, 4-7. 15-19) Ne var ki, bir yöntem sadece bir kılavuzdur; önemli olan Kutsal Ruh’la birlikte dua yolunda yol almaktır: Mesih İsa.

2708 Meditasyon düşünceyi, hayal gücünü, duyguyu ve arzuyu seferber eder. Bu seferberlik inanç gerçeklerini derinleştirmek, yüreğin değişimini sağlamak ve Mesih’i izleme isteğini güçlendirmek açısından gereklidir. Hıristiyan duası daha çok lectio divina ya da Tespih Duası’nda olduğu gibi "Mesih’in gizleri" üzerine meditasyon yapmayı yeğlemektedir. Dua ederken bu biçimde derinlemesine düşünme çok değerlidir, ancak Hıristiyan duası daha da ileriye gitmelidir: Rab İsa’nın sevgisini tanımaya ve Onunla birleşmeye.

III. İçsel dua

2709 İçsel dua ne demektir? Azize Teresa bu soruya şöyle cevap veriyor: "Zihinsel dua, benim görüşüme göre, Tanrı tarafından sevildiğini bilerek Onunla sık sık baş başa yapılan samimi bir dostluk görüşmesidir."(Vida 8)
               İçsel dua "yüreğimin sevdiği Kişi’yi"(Bkz. Ezg 3, 1-4) (Ezg 1, 7) arar. Bu kişi İsa’dır, onda da Baba’dır. Onu arıyoruz, çünkü Onu arzu etmek Ona olan sevginin doğması demektir. Onu saf bir imanla arıyoruz, bu iman bizi Onda doğurur ve Onda yaşamamızı sağlar. Bakışlarımız Rab’be kenetlenmişken de içsel duada meditasyon yapabiliriz.

2710 İçsel dua zamanının seçimi ve duanın süresi yüreğin sırlarını ortaya çıkarıcı kararlı bir iradeye bağlıdır. İnsan boş zamanı olunca içsel dua yapmaz. Rab için belirli bir süre ayrılır, görüşme ne kadar kuru ve sıkıntılı olsa da bu süre kısa kesilmemeye çalışılır. Her zaman meditasyon yapılamaz ama sağlık, iş ve duygusal olaylardan bağımsız olarak her zaman içsel dua yapılabilir. Yürek yoksulluk ve iman içinde arayış ve görüşme yeridir.

2711 İçsel duaya giriş efkaristiya litürjisinin girişi ile benzeşim gösterir: Kutsal Ruh’un dürtüsü altında yüreğimizi ve tüm varlığımızı toparlamaya çalışmak, Rab’bin evi olduğumuzun bilincinde olmak, bizi bekleyen Kişinin Huzuruna çıkmak için imanı uyandırmak. Kendimizi arındırılacak ve dönüştürülecek bir sungu gibi sunmak için maskelerimizi düşürüp yüreklerimizi ve tüm varlığımızı bizi seven Rab’be doğru çevirmek.

2712 İçsel dua sevildiği tarafından gösterilen sevgiyi kabul etmeye rıza gösteren ve buna daha çok severek karşılık vermek isteyen Tanrı çocuğunun, bağışlanmış günahkârın içsel duasıdır.(Bkz. Lk 7, 36-50, 19, 1-10) Ama karşılık olarak verdiği sevgisinin Kutsal Ruh’ tan geldiğini ve yüreğine Onun tarafından döküldüğünü bilir. Çünkü Tanrı’dan gelen her şey lütuftur. İçsel dua Baba’ nın sevgili Oğluyla git gide daha derin bir birlik içinde olduğu sevgi dolu isteğine alçakgönüllü ve zavallı bir karşılıktır.

2713 İçsel dua, dua gizinin en basit ifadesidir. İçsel dua bir armağan, bir lütuftur, ancak alçakgönüllülük ve yoksulluk içinde kabul edilebilir. İçsel dua varlığımızın derinliğinde Tanrı tarafından kurulmuş bir antlaşma ilişkisidir.(Bkz. Yer 31, 33) İçsel dua birliktir: Kutsal Üçlü-Birlik Tanrı’nın suretindeki insanı "Onun benzeyişine" uygun kılar.

2714 İçsel dua genelde duanın doruk noktasıdır. İçsel duada, Baba bizi "iç varlığımız güçlensin, iman yoluyla Mesih yüreklerimizde yaşasın, sevgide köklenmiş ve temellenmiş olalım diye Ruhunun kudretiyle silâhlandırır" (Ef 3, 16-17).

2715 Gönül gözüyle seyrediş İsa’ya imanla bakmak demektir. Kutsal Dolabın önünde dua eden Arslı bir köylü, köyün aziz papazına "Ben Ona bakıyorum, O da bana bakıyor" diyordu. İsa’ya dikkatle bakmak "ben"in reddedilişidir. İsa’ya bakmak yüreği temizler. Onun yüzünün ışığı yüreğimizin gözlerini aydınlatır; ve Onun gerçeğinin ışığı altında her şeyi ve tüm insanlara olan merhametini görmemizi sağlar. Gönül gözüyle Mesih’in yaşamındaki gizlere de bakılabilir. Bu şekilde Rab daha çok sevilmek ve daha çok ardından gidilmek için "daha içten tanınmış olur".(Bkz. Loyolalı Ignatius, ex. spir. 104)

2716 İçsel dua Tanrı Sözünü dinler. Edilgen olmak bir yana, bu dinleme iman itaatidir, kulun koşulsuz kabulü ve çocuğun sevgi dolu rızasıdır. Kul olan Oğul’un "Evet"ine ve alçakgönüllü kulunun [Meryem Ana] Fiat’ına katılır.

2717 İçsel dua sessizliktir. "Gelecek dünyanın simgesidir"(Ninovalı İzak, tract. Myst. 66) ve "sessiz sevgi"dir.(A. Juan de la Cruz) İçsel duada dile getirilen sözler söylev değil ama sevgi ateşini besleyen çalı çırpıdır. "Dışa yönelik" insan için dayanılmaz olan bu sessizlik içinde Baba cisimlenmiş, acı çekmiş, ölmüş ve dirilmiş Kelâm’ını söyler ve Oğul’un Ruhu da bizim İsa’nın duasına katılmamızı sağlar.

2718 İçsel dua Mesih’in gizine katıldığı oranda İsa’nın duasıyla birleşir. Mesih’in gizi Kilise tarafından Efkaristiya’da kutlanır, Kutsal Ruh da onu sevgiyle eylemde ortaya çıksın diye içsel duada yaşatır.

2719 İçsel dua sevgiyle bir birlik oluşturur. İçsel dua imanın gecesinde kalmaya rıza gösterdiği oranda birçok kimse için Yaşam demektir. Dirilişin Paskalya Gecesi can çekişme ve mezardan geçer. İsa’nın Saatine damgasını vuran bu üç gecedir. Bu zorlu Saati içsel dua içinde geçirmesini sağlayan İsa’ nın "güçsüz bedeni" değil, Ruhudur. Onunla "bir saat uyanık kalmaya"(Mt 26, 40) değer.

 

ÖZET

2720 Kilise inanlıları düzenli dua etmeye çağırır: Günlük dualar, Litürji Dua Saatleri, Pazar Efkaristiyası, litürjik yıldaki bayramlar.

2721 Hıristiyan geleneği dua yaşamında üç önemli dua ifadesini içeriyor: Sesli dua, meditasyon ve içsel dua. Her üçü de içe dönüklüğü sağlar.

2722 İnsan doğasındaki ruhla bedenin birleşmesine dayanan sesli dua, Babasına dua eden ve havarilerine "Göklerdeki Babamız" duasını öğreten İsa’nın örneğinde olduğu gibi bedeni içsel yürek duasına birleştirir.

2723 Meditasyon düşünceyi, hayal gücünü, duyguyu, arzuyu harekete geçiren dualı bir arayıştır. Meditasyonun amacı yaşam gerçeğiyle incelenen konuyu bağdaştırmaktır.

2724 Zihinsel dua, dua gizinin basit ifadesidir. İsa’ya yöneltilen bir iman bakışı, Tanrı Sözünü dinleyiş, sessiz bir sevgidir. İçsel dua Mesih’in gizine katıldığı oranda İsa’nın duasıyla birleşir.