Dua yolu



2. KONU

Dua yolu

2663 Duanın canlı geleneğinde, her Kilise inanlılarına, sosyal, kültürel ve tarihsel koşullara göre dua dilini sunar: Sözler, melodiler, el kol hareketleri, ikonografi. Bu dua yollarının havarisel iman geleneğine uyup uymadığına karar vermek Kilise Yetkili Kurulu’nun(Bkz. DV 10) işidir. Bunların daima Mesih İsa’ya göre anlamını açıklamak da din hocalarına ve dini liderlere düşer.

Baba’ya dua

2664 Hıristiyan duasının Mesih’ten başka yolu yoktur. Duamız ister cemaat içinde ister kişisel, ister sesli ya da içten olarak yapılmış olsun, ancak İsa’nın "adına" dua edersek Baba’ya kadar ulaşır. Öyleyse İsa’nın kutsal İnsanlığı, Kutsal Ruh’un bize onun aracılığıyla Tanrı Babamıza dua etmemizi öğrettiği yoldur.

İsa’ya dua

2665 Tanrı’nın Sözü ve litürji kutlaması ile beslenen Kilise duası Rab İsa’ya nasıl dua etmemiz gerektiğini bize öğretir. Özellikle Baba’ya hitap ediyorsa da, tüm litürjik geleneklerde, Mesih’e hitap eden dua biçimlerini içerir. Kilise Duasında güncelleştirilmiş haliyle kimi mezmurlar ve Yeni Ahit Mesih’e hitap eden şu dua yakarışlarını dudaklarımıza koyar ve yüreklerimize kazır: Tanrı’nın Oğlu, Tanrı’nın Kelâmı, Rab, Kurtarıcı, Tanrı’nın Kuzusu, Kral, sevgili Oğul, Bakirenin Oğlu, İyi Çoban, Yaşamımız, Işığımız, Umudumuz, Dirilişimiz, insanların dostu ...

2666 Bütün adları içeren tek ad, Tanrı’nın Oğlunun insan olurken aldığı addır: İSA. İnsan dudakları Tanrı adını telaffuz edemez,(Bkz. Çık 3, 4, 33, 19-23) ancak Tanrı’nın Kelâmı insanlığımızı üstüne alarak onu bize sunmaktadır, biz de adını söyleyerek yakarabiliriz: "İsa", "YHWH kurtar".(Bkz. Mt 1, 21) İsa adı her şeyi içerir: Tanrı ve insan ve esenlik ve yaratılış ekonomisinin tümü. İsa’ya dua etmek, Ona yakarmak, Onu içimize çağırmak demektir. Onun adı, Tanrı Mevcudiyeti demek olan ve bu Mevcudiyeti içeren tek addır.(Bkz. Rom 10, 13, Hİ 2, 21, 3, 15-16, Gal 2, 20)

2667 Bu basit iman yakarışı Doğu’da ve Batı’da dua geleneğinde birçok biçim altında geliştirildi. En genel formülü, Sina, Suriye ve Athos’taki [Aynaroz] ruhani kişilerce aktarılan yakarıştır: "Rab Mesih İsa, Tanrı’nın Oğlu, günahkâr olan bizlere acı!" Bu ezgi Filippililere Mektup’la (Fil 2, 6-11) vergi memuru ile kör dilencilerin çağrılarıyla bağıntılıdır.(Bkz. Mk 10, 46-52, Lk 18, 13) Bu yakarış sayesinde yürek insanın zavallılığı ile Kurtarıcının merhametine katılır.

2668 İsa’nın kutsal adının yakarılması sürekli dua etmenin en basit yoludur. Çoğu zaman alçakgönüllü bir yürekle dikkatle tekrar edilen bu yakarış "söz kalabalığı" (Mt 6, 7) ile kendini dağıtmaz, ancak "Tanrı Sözünü saklayarak, sabırla dayanarak ürün verir"(Bkz. Lk 8, 15). Bu duayı "her zaman" söylemek mümkündür, zira bu duayı söylemek başka uğraşların yanında yapılan bir uğraş değildir, ama tek uğraşı Mesih İsa’da her eylemi canlandıran ve değiştiren Tanrı’yı sevmedir.

2669 Kilise duası İsa’nın yüreğine kutsal adının çağrıştığı gibi büyük saygı gösterir ve onurlandırır. Kilise duası insanlara olan sevgisi nedeniyle günahlarımızdan dolayı deşilen insan olmuş Kelâm’a ve Yüreğine tapar. Hıristiyan duası Kurtarıcısının ardından Haç yolunu izlemeyi sever. Muhafız alayından Golgota ve Mezara kadar olan duraklar kutsal Haçıyla dünyayı kurtarmış olan İsa’nın yürüdüğü yolu belirtir.

 

"Gel, Ey Kutsal Ruh"

2670 "Kutsal Ruh’un etkisi altında olmayan hiç kimse ‘İsa Rab’dir’ diyemez" (1 Kor 12, 3). İsa’ya her dua etmeye başladığımızda, gönül okşayıcı lütfuyla bizi dua yoluna çeken Kutsal Ruh’tur. Bize Mesih’i anımsatarak dua etmeyi öğretir; ona dua etmemiz de gerekmez mi? Bunun için Kilise bizi her gün, özellikle de her önemli eylemin başında ve sonunda Kutsal Ruh’a yakarmaya davet eder.

Kutsal Ruh’a tapılmayacaksa, o zaman beni Vaftizle nasıl tanrılaştıracaktır? Eğer Ona tapılması gerekiyorsa, o zaman Onun için özel bir kült gerekmiyor mu?(A. Naz. Gregorius, or. theol. 5, 28)

2671 Kutsal Ruh’u dilemenin geleneksel biçimi bize Tesellici Ruhu vermesi için Baba’ya Rabbimiz Mesih İsa adına yakarmaktır.(Bkz. Lk 11, 13) İsa Gerçek Ruhu lütfunu vermeye söz verdiği sırada bu dileği kendi adına istemelerinde ısrar ediyor.(Bkz. Yu 14, 17, 15, 26, 16, 13) Ancak en basit ve en doğru dua da geleneksel "Gel Ey Kutsal Ruh"tur. Her litürjik gelenek bunu ilahilerinde [antienne] ve ezgilerinde geliştirdi:

Gel ey Kutsal Ruh, sana inananların yüreklerini doldur ve onlarda senin sevginin ateşini yak.(Bkz. Pentekost duası)

Her yerde hazır ve nazır, her iyiliğin serveti ve Yaşam kaynağı olan Göksel Kral, Tesellici Ruh, Gerçek Ruhu, gel, bizde otur, bizi arındır ve bizi kurtar, Ey İyi olan Sen!(Bizans litürjisi, Pentekost akşam Üçlü duası)

2672 Meshetmesi tüm varlığımıza giren Kutsal Ruh, Hıristiyan duasının içsel Efendisidir. Duanın canlı geleneğinin zanaatçısıdır. Kuşkusuz ne kadar dua eden insan varsa o kadar da dua çeşidi vardır, ama hepsinde ve herkeste etki eden aynı Ruhtur. Hıristiyan duası Kutsal Ruh’un birliğinde Kilise’ nin duası olur.

Tanrı’nın Kutsal Annesi’nin birliğinde

2673 Duada, Kutsal Ruh bizleri biricik Oğul’un yüceltilmiş İnsanlığında Kişiliğiyle birleştirir. Kilise’de onun aracılığıyla ve onda Tanrı’nın çocukları olarak yaptığımız duamız sayesinde İsa’nın Annesi ile düşünce ve duygu birliği içinde oluruz.(Bkz. Hİ 1, 14)

2674 Meleğin Müjdesine gösterdiği inanç dolu rızasından ve bunu Haçın dibine dek tereddüt etmeden korumasından beri, Meryem’in analığı bundan böyle "hâlâ gurbette olan ve tehlikelere ve sefalete maruz kalan"(LG 62) Oğlunun erkek ve kız kardeşlerine dek yayılmaktadır. Biricik Arabulucu olan İsa duamızın yoludur. Onun Annesi ve bizim Annemiz olan Meryem, Onun için tümüyle açıktır. Doğuda ve Batıdaki geleneksel ikonografiye göre Meryem "yol gösteren" (Hodegetria) ve Mesih’in "Yol İşareti" olarak gösterilir.

2675 Kiliseler Meryem’in Kutsal Ruh’un eylemine olan bu özel iştirakinden yola çıkarak Tanrı’nın kutsal Annesi duasını geliştirdiler. Bu dua, gizlerinde ortaya çıkmış olan Mesih’in Kişiliğinde yoğunlaşmaktadır. Bu duayı ifade eden sayısız dinsel ezgi ve ilahide genelde birbirleriyle yer değiştiren iki hareket göze çarpmaktadır: Biri Rab’bin alçakgönüllü kulu için ve onun aracılığıyla bütün insanlar için yapmış olduğu "büyük işler" için Rab’bi "yüceltiyor"(Bkz. Lk 1, 46-55); diğeri ise Tanrı’nın çocuklarının övgü ve yakarışlarını İsa’nın Annesine emanet ediyor, çünkü o şimdi Tanrı’nın Oğlu tarafından onda eş olarak alınmış olan insanlığı tanımaktadır.

2676 Meryem’e yapılan bu iki devinimli dua Ave Maria duasında şahane ifadesini buldu:

Selam sana, Kelimesi kelimesine: "Sevin." Melek Cebrail’in selamı Ave duasını başlatır. Meryem’i selamlayan meleği aracılığıyla Tanrı’nın kendisidir. Bizim duamız da Meryem’e yapılan bu selamlamayı Tanrı’nın alçakgönüllü kuluna(Bkz. Lk 1, 48) attığı bakışı ile yeniden ele almaya cesaret ediyor ve Tanrı’nın onda bulduğu sevinçle seviniyoruz.(Bkz. Tse 3, 17b)

"Nurla dolu Meryem, Rab seninledir": Meleğin selamındaki iki sözcük karşılıklı olarak birbirlerini açıklar. Meryem nurla doludur, çünkü Rab onunla birliktedir. Nurla dolu olması her türlü nurun kaynağı olan Kişi’nin varlığını gösterir. "Ey Kudüslü kız, sevin ( ... ) Rab senin içindedir" (Tse 3, 14. 17a). Rab’bin kendisinin gelip oturduğu Meryem, Sionlu kızın şahsında Rab’bin yüceliğinin ikamet ettiği antlaşma sandukası, yerdir: O, "insanlar arasındaki Tanrı’nın evidir" (Ap 21, 3). "Nurla dolu", Meryem’in kendisinde oturmaya gelen Kişi’ye kendisini tamamen vermesi ve onu dünyaya verecek olması demektir.

"Bütün kadınlar arasında kutsanmış bulunuyorsun, rahminin ürünü İsa da kutsanmıştır." Meleğin selamından sonra Elizabet’in selamını da kendimizin yapıyoruz. "Kutsal Ruh’la dolan" (Lk 1, 41) Elizabet kuşaklar boyunca Meryem’in kutlu kişi olduğunu ilan edenlerin ilkidir:(Bkz. Lk 1, 48) "İman eden kadına ne mutlu" (Lk 1, 45); Meryem bütün kadınlar arasından kutsanmıştır, çünkü o Rab’bin sözünün gerçekleşeceğine inandı. İbrahim’in imanı sayesinde "yeryüzündeki halkların hepsi" (Yar 12, 3) kutsanacaktır. Meryem de imanı sayesinde inanlıların annesi oldu, yeryüzündeki halkların hepsi Tanrı’ nın kutsalı olan Kişi’yi almış oluyorlar: "Rahminin ürünü İsa da kutsanmıştır."

2677 "Kutsal Meryem, Tanrı’nın Annesi, bizim için dua et." Elizabet ile birlikte bizler de hayretler içindeyiz: "Nasıl oldu da Rabbimin Annesi yanıma geldi?" (Lk 1, 43). Bize oğlu İsa’yı verdiği için Meryem Tanrı’nın Annesi olduğu gibi bizim de annemizdir; ona tüm dert ve dileklerimizi sunabiliriz: Meryem kendisi için nasıl dua ettiyse bizim için de aynı şekilde dua ediyor: "Baba dediğin gibi olsun" (Lk 1, 38). Onun duasına güvenmekle kendimizi onunla birlikte Tanrı’nın isteğine bırakmış oluruz: "Senin isteğin olsun."

"Biz zavallı günahkârlar için şimdi ve ölüm saatimizde dua et." Meryem’den bizler için dua etmesini isteyerek, zavallı günahkârlar olduğumuzu kabul etmiş ve Tam Kutsal "merhamet Annesine" hitap etmiş oluruz. Kendimizi ona "şimdi", kısacası yaşamlarımızın bugününde teslim etmiş oluruz. Ona olan güvenimiz şimdiden "ölüm saatimizde" ona güvenecek kadar büyür. Ölümümüz anında Oğlunun Haç üzerindeki ölümünde hazır olduğu gibi hazır olsun, ve öbür dünyaya geçişimizde(Bkz. Yu 19, 27) bizi annemiz gibi karşılayarak Cennete Oğlu İsa’nın yanına götürsün.

2678 Batıda Ortaçağ dindarlığı halkın Dua Saatlerine ek olarak Tespih duasını geliştirdi. Doğuda ise, Akathistos ve Paraklisis litani biçimleri Bizans Kiliselerinde korolu ayinlere daha çok benzerlik gösterir, oysa Ermeni, Kıpti ve Süryani geleneklerinde Tanrı’nın Annesi için halk ezgi ve şarkıları tercih edilmiştir. Ave Maria’da, theotokia’daki dua geleneği A. Efraim ya da A. Narekli Gregorius’un ilahilerinde aynı kalmıştır.

2679 Meryem Kilise’nin mükemmel [dua eden] Simgesidir. Ona dua ettiğimizde, onunla birlikte bütün insanları kurtarmak için Oğlunu gönderen Baba’nın tasarısına katılmış oluruz. Sevgili havari gibi tüm canlıların annesi olan İsa’nın Annesini evimize kabul ediyoruz.(Bkz. Yu 19, 27) Onunla birlikte ve ona dua edebiliriz. Kilise’nin duası Meryem’in duası ile taşınmış olur sanki. Meryem ile birlikte umutta birleşmiş olur. (Bkz. LG 68-69)

 

ÖZET

2680 Dua özellikle Baba’ya hitap eder; aynı şekilde İsa’ya da yönelir, özellikle de onun adıyla yakarıldığı zaman: "Rab Mesih İsa, Tanrı’nın Oğlu, günahkâr olan bizlere acı!"

2681 "Kutsal Ruh’un aracılığı olmadan hiç kimse ‘İsa Rab’dir’ diyemez" (1 Kor 12, 3). Kilise bizleri Kutsal Ruh’a Hıristiyan duasının içsel Efendisi olarak yakarmaya çağırır.

2682 Kilise Bakire Meryem’in Kutsal Ruh’un eylemine özel iştiraki nedeniyle, Tanrı’nın onda gerçekleştirmiş olduğu büyük işler nedeniyle onunla birlikte yüceltmek için ve ona yakarış ve övgülerini sunmak için onunla birlikte dua etmesini sever.