Kilise döneminde



3. KONU

Kilise döneminde

 

2623 Pentekost günü umut Ruhu havarilerin üzerine indi [aktı]. "Bir yerde toplanmış" (Hİ 2, 1) "hepsi tek bir yürek olmuş dua edip" (Hİ 1, 14) Kutsal Ruh’u bekliyorlardı. Kilise’yi eğiten ve ona İsa’nın söylediklerini anımsatan(Bkz. Yu 14, 26) ve onu dua yaşamına göre yetiştiren Ruh’u.

2624 Kudüs’teki ilk Hıristiyan topluluğu, inanlılar "kendilerini havarilerin öğretmesine, beraberliğe, ekmek bölmeye ve duaya adamışlardı" (Hİ 2, 42). Kilise’de ayinde okunan dualar çok özgündür: Havarilerden gelen inanca dayanır ve sevgiyle resmileşmiştir, Efkaristiya ile beslenir.

2625 Bu dualar her şeyden önce inanlıların Kutsal Yazılardan okudukları ve işittikleri dualardır, ama onları günün koşullarına uydururlar, özellikle Mesih’te gerçekleşmesi gereken Mezmurları.(Bkz. Lk 24, 27. 44) Dua eden Kilisesine Mesih’i anımsatan ve onu tam Gerçeğe doğru götüren Kutsal Ruh, yaşamda, Kilise sırlarında ve Kilisesinin misyonunda iş başında olan Mesih’in pek derin gizini ifade eden yeni anlatış biçimlerine neden olur. Bu anlatış biçimleri büyük tinsel ve litürjik geleneklere evrileceklerdir. Havarilerin kanonik yazılarında da ifade edilen bu dua biçimleri Hıristiyan duasının normu olarak kalacaktır.

I. Takdis ve tapınma

2626 Takdis Hıristiyan duasının temel hareketini ifade eder: Tanrı ile insanın buluşmasıdır. Takdiste Tanrı’nın Armağanı ve insan tarafından bunun kabul edilmesi birleşir ve karşılıklı olarak birbirlerini çekerler. Takdis duası insanın Tanrı’ nın armağanlarına verdiği yanıttır: Tanrı takdis ettiği için insan yüreği de karşılık olarak tüm takdislerin kaynağı olan Kişiyi takdis edebilir.

2627 Bu hareketi ifade eden iki temel biçim vardır: Kimi zaman, Kutsal Ruh’ta taşınarak Mesih aracılığıyla Baba’ya doğru çıkar (bizi takdis ettiği için Onu takdis ediyoruz(Bkz. Ef 1, 3-14, 2 Kor 1, 3-7,1 Pet 1, 3-9); kimi zaman, Mesih aracılığıyla Baba’dan inen (bizi takdis eden Odur(Bkz. 2 Kor 13, 13, Rom 15, 5-6, 13, Ef 6,23-24) Kutsal Ruh’un lütfunu ister.

2628 Tapınma Yaradanı karşısında yaratık olduğunu kabul eden insanın birinci tavrıdır. Bizi yaratan Rab’bin büyüklüğünü(Bkz. Mzm 95, 1-6) ve bizi kötüden kurtaran Kurtarıcının Herşeye Kadirliğini yüceltir. Ruhun "yüce Kralın" (Mzm 24, 9-10) önünde secdeye varması ve "her zaman en büyük olan"(A. Augustinus, psal. 62, 16) Tanrı’nın huzurunda saygılı sessizlik içinde olmadır. Üç kez kutsal olan ve her şeyin üstünde sevilen Tanrı bizi alçakgönüllülükle doldurur ve yakarışlarımıza güvence verir.

II. Dilek duası

2629 Yakarış dağarcığı Yeni Ahit’te nüans bakımından zengindir: Dilemek, ısrarla istemek, ısrarla çağırmak, yakarmak, haykırmak, feryat etmek hatta "duada mücadele etmek"(Bkz. Rom 15, 30, Kol 4, 12). Ama en genel biçimi, en doğal olanı olduğu için dilektir. Tanrı’yla olan ilişkimizin bilincini dilek duası sayesinde tercüme ederiz: Yaratıklar olarak ne kendi kendimizin kaynağı, ne kara bahtımızın efendisi, ne kendi nihai sonumuzuz. Hıristiyanlar olarak Günahkârlar olmakla Babamızdan uzaklaştığımızı da biliyoruz. Dilek ise Ona doğru bir dönüştür.

2630 Yeni Ahit’te, Eski Ahit’te sık sık rastlanan yanıp yakınma duaları bulunmaz. Kilise’nin dileğine bundan böyle dirilmiş Mesih’ te umutla cesaret verilmiştir, her ne kadar bekleyiş içindeysek ve her gün tövbe etmek zorundaysak da. Hıristiyan dileği başka bir derinlikte çıkar, A. Paulus buna inleyiş diyor: "Doğum sancısı" (Rom 8, 22) çeken yaratılış gibi biz de "bedenlerimizin kurtulmasını özlemle bekleyerek" (Rom 8, 23-24) inleriz, çünkü bu umutla kurtulduk. Son olarak da, nasıl dua etmemiz gerektiğini bilmediğimiz için güçsüzlüğümüzde yardımımıza koşan Kutsal Ruh’un Kendisi "sözle anlatılmaz inleyişlerle bizim için Tanrı’ya yalvarır" (Rom 8, 26).

2631 Bağışlanma dileği dilek duasının ilk davranışıdır [bkz. vergi memuru: "Günahkâr olan bana acı" (Lk 18, 13)]. Temiz ve adil bir duanın vazgeçilmez koşuludur. Güven dolu alçakgönüllülük bizi Baba ve onun Oğlu Mesih İsa’nın ışığında onlarla ve biz insanları kendi aralarında birleştirir.(Bkz. 1 Yu 1, 7,2, 2) O zaman "Ondan her ne dilersek alırız" (1 Yu 3, 22). Bağışlanma dileği kişisel duanın olduğu gibi efkaristiya litürjisinin de vazgeçilmez koşuludur.

2632 Hıristiyan dileği İsa’nın öğretisine uygun olarak gelmekte olan Tanrı’nın Egemenliğini arama(Bkz. Mt 6, 10,33, Lk 11, 2.13) arzusuna odaklanmıştır. Dileklerde bir hiyerarşi vardır: Önce Tanrı’nın Egemenliğini dileriz, sonra onu kabul etmek için ve gelişine katkıda bulunmak için bize gerekli olan şeyleri dileriz. Mesih’in ve Kutsal Ruh’un bu misyonunda işbirliği yapmak Kilise’nin misyonu ve havarilerin duasının nesnesidir.(Bkz. Hİ 6, 6,13, 3) Bu en mükemmel havari olan Paulus’un duası bize tüm Kiliselerin içinde bulundukları Tanrısal kaygının Hıristiyan duasını nasıl yüreklendirmesi gerektiğini gösteriyor.(Bkz. Rom 10, 1, Ef 1, 16-23,Fil 1, 9-11, Kol 1, 3-6, 4, 3-4. 12) Dua ile her vaftizli Tanrı’nın Egemenliğinin Gelişi için çalışır.

2633 Kurtarıcı Tanrı’nın sevgisine bu şekilde katıldığımızda her ihtiyacın dilek nesnesi olabileceğini anlarız. Her şeyi kurtarmak için her şeyi üzerine alan Mesih, onun Adına Baba’ya sunduğumuz dilekler sayesinde yüceltilir.(Bkz. Yu 14, 13) (Bkz. Yk 1, 5-8) ile Paulus bizleri bu güvence içinde her fırsatta (Bkz. Ef 5, 20,Fil 4, 6-7, Kol 3, 16-17, 1 Sel 5, 17-18) dua etmeye davet etmektedir.

III. Şefaat için dua

2634 Şefaat bizi İsa’nın duasına uyumlu kılan bir dilek duasıdır. Tüm insanların özellikle de günahkârların lehine Baba’ nın yanında tek Arabulucu Odur.(Bkz. Rom 8, 34, 1 Yu 2, 1, 1Tim 2, 5-8) İsa’nın "Kendisi aracılığıyla Tanrı’ya yaklaşanları tamamen kurtarmaya gücü yeter, çünkü onlara aracılık etmek için hep yaşamaktadır" (Rom 8, 26-27). Kutsal Ruh’un "Kendisi de bizim için aracılık eder ( ... ) ve Onun azizler için arabuluculuğu Tanrı’nın iradesine uygundur" (Rom 8, 26-27).

2635 Tanrı’nın merhametine uyan her yürek, İbrahim’den beri, başkaları için dua eder ve onlar için şefaatte bulunur. Kilise döneminde Hıristiyan şefaati Mesih’in şefaatine katılır; azizler birliğinin ifadesidir. Şefaat dileyen, dua eden "kendi çıkarını değil, ama başkalarının çıkarını düşünsün" (Fil 2, 4), işi kendisine kötülük edenler için dua etmeye kadar götürsün.(Bkz. Stefan’ın İsa gibi cellâtları için dua etmesi,bkz. Hİ 7, 60, Lk 23, 28, 34)

2636 İlk Hıristiyan toplulukları yoğun bir biçimde bu paylaşım içinde yaşıyorlardı.(Bkz. Hİ 12, 5. 20, 36. 21, 5. 2 Kor 9, 14) Havari Paulus onları İncil’i gerektiği gibi bildirebilmesi için(Bkz. Ef 6, 18-20, Kol 4, 3-4, 1 Sel 5, 25) dua etmeye çağırıyor, o da onlar için dua ediyor.(Bkz. 2 Sel 1, 11, Kol 1, 3, Fil 1, 3-4) Hıristiyanların şefaati sınır tanımaz: "Tüm hükümet yetkilileri ve tüm insanlar için dua edin" (1 Tim 2, 1); zulmedenler için,(Bkz. Rom 12, 14) İncil’i reddedenlerin esenliği için dua edin.(Bkz. Rom 10, 1)

IV. Şükran duası

2637 Şükran duası Kilise duasının belirgin niteliğidir. Kilise Efkaristiya’yı kutlarken olduğundan da fazla bir şey olur ve bunu gösterir. Nitekim, esenlik işinde, Mesih yaratılışı günahtan ve ölümden kurtararak onu yeniden kutsallaştırır ve Baba’ya onun Yüceliği için geri götürür. Bedenin üyelerinin şükranları Liderlerinin şükranına katılır.

2638 Dilek duasında olduğu gibi, her olay ve her ihtiyaç şükran sungusu olabilir. A. Paulus’un mektupları çoğu zaman bir şükran duası ile başlar ve bir şükran duasıyla biter, Rab de bu dualarda her zaman mevcuttur. "Her durumda şükredin. Çünkü Tanrı’nın Mesih İsa’da sizin için istediği budur" (1 Sel 5, 18). "Kendinizi duaya verin; duada uyanık kalın ve şükredin" (Kol 4, 2).

V. Övgü duası

2639 Övgü Tanrı’nın Tanrı olduğunu doğrudan doğruya kabul eden bir dua biçimidir. Onu yalnız yaptıkları için değil, ama VAR OLAN olduğu için yüceltir. Onu yücelikte görmeden önce imanda sevenler temiz yürekli olanların mutluluğunu paylaşırlar. Övgü duasıyla Kutsal Ruh bizim ruhumuzla birleşerek Tanrı’nın çocukları olduğumuzu bize gösterir.(Bkz. Rom 8, 16) Kutsal Ruh biricik Oğul sayesinde Tanrı’nın çocukları olduğumuza tanıklık eder ve onun aracılığıyla Baba’yı yüceltiriz. Övgü diğer dua biçimlerini de içerir ve onları kaynağı ve bitimi olan Kişi’ye doğru götürür: "Her şey tek Tanrı Baba’dan gelir ve bizler de Onun için yaratıldık" (1 Kor 8, 6).

2640 Luka İncil’inde çoğu zaman Mesih’in yaptığı harikalar karşısında duyulan hayranlığı ve övgüyü dile getiriyor. Havarilerin İşleri’nde sözü edilen ve Kutsal Ruh’un işleri olan eylemlerin de altını çiziyor: Kudüs’teki cemaatin oluşması,(Bkz. Hİ 2, 47) Petrus ve Yuhanna tarafından iyileştirilen felçli adam.(Bkz. Hİ 3, 9) Tanrı’yı yücelten kalabalık,(Bkz. Hİ 4, 21) "Sevinç içinde Rab’bin Sözünü yücelten" (Hİ 13, 48) Psidili putperestler.

2641 "Kendi aranızda mezmurlar, ilahiler ve ruhsal ezgiler söyleyerek tüm yüreğinizle Rab’be nağmeler yükseltin" (Ef 5, 19; Kol 3, 16). Yeni Ahit’in esinlenmiş yazarları gibi, ilk Hıristiyanlar da Zebur’u okurken Mesih’in gizini terennüm ediyorlardı. Kutsal Ruh’un verdiği yeni güçle Tanrı’nın kendi Oğlu aracılığıyla gerçekleştirmiş olduğu işitilmemiş Olaydan başlayarak yeni ilahiler ve ezgiler bestelediler: Doğumu, ölüme muzaffer olan ölümü, Dirilişi ve onun sağına Çıkışı.(Bkz. Fil 2, 6-11, Kol 1, 15-20,Ef 5, 14, 1 Tim 3, 16, 6, 15-16, 2 Tim 2, 11-13)
Esenlik ekonomisinin bu "mucizelerin mucizesi"nden doksoloji, Tanrı’yı yüceltme çıkmaktadır.(Bkz. Ef 1, 3-14, Rom 16, 25-27,Ef 3, 20-21, Yah 1 24-25)

2642 "Yakın zamanda olması gereken olaylar"ın Vahyi, Apokalypsis’i göksel litürjinin ilahileriyle,(Bkz. Ap 4, 8-11, 5, 9-14, 7, 10-12) aynı zamanda tanıklarla [dinşehitleri] dile getiriliyor. Yeryüzünde İsa’ya tanıklık etmek uğruna katledilen(Bkz. Ap 18, 24) azizler ve peygamberlerin hepsi, büyük zulümden geçmiş büyük kalabalık bizde önce Egemenliğe girmiş ve tahtta oturan Kişi’ye ve Kuzu’ya övgüler sunuyorlar.(Bkz. Ap 19, 1-8) Onlarla birlikte yeryüzü Kilisesi de iman ve sınama içinde ilahiler söylüyor. İman, dilek ve şefaatte her umuda karşı umut eder ve "Her mükemmel nimetin indiği ışıkların Babası’na" (Yk 1, 17) şükreder. Bu nedenle iman arı bir övgüdür.

2643 Efkaristiya tüm dua biçimlerini içerir ve ifade eder: Mesih’in tüm Bedeninin "adının yüceliğine"(Bkz. Mal 1, 11) sunulan "arı sungusudur"; Doğu ve Batı geleneğine göre efkaristiya "övgü kurbanıdır".

 

ÖZET

2644 Kilise’yi eğiten ve ona İsa’nın söylediği sözleri anımsatan Kutsal Ruh aynı zamanda dua yaşamını da öğretmektedir. Takdis, dilek, şefaat, şükran ve övgünün değişmez biçimleriyle ruhu yeni ifadeler söylemeye teşvik eder.

2645 Tanrı kutsadığı için insan yüreği her türlü kutsamanın kaynağı olan Kişiyi kutsayabilir.

2646 Dilek duasının amacı af, Tanrı’nın Egemenliğini ve her türlü gerçek gereksinimi aramadır.

2647 Şefaat duası bir başkasının yararına bir dilekte bulunmaktır. Bu dilek sınır tanımaz düşmanlar için dilek adamaya kadar gider.

2648 Her sevinç ve her üzüntü, her olay ve her gereksinim şükretmek için vesiledir, Mesih’in şükranına katılarak tüm yaşamı doldurması gerekir: "Her durumda şükredin" (1 Sel 5, 18).

2649 Övgü duası kendi kişisel çıkarlarını düşünmeden Tanrı’ ya yönelen duadır. Onu tüm yaptıkları için değil de, VAR OLAN olması nedeniyle yüceltir, onu över.