Zaman dolduğunda



2. KONU

Zaman dolduğunda

2598 Dua olayı bize insan halini alan ve aramızda bulunan Kelâm’da tamamen açınlanmıştır. İncil’de bize duayı bildiren tanıklar aracılığıyla duayı anlamaya çalışmak Kutsal Rab İsa’ya yanar Çalılık gibi yaklaşmak demektir: Önce Onu duada seyretmek, sonra bize nasıl dua edileceğini öğretirken onu dinlemek, son olarak da duamızı nasıl kabul ettiğini bilmek.

İsa dua ediyor

2599 Bakire’nin Oğlu olan Tanrı’nın Oğlu insan yüreğinde nasıl dua edileceğini öğretti. Herşeye Kadir’in "büyük işlerini" derin düşünerek yüreğinde saklayan(Bkz. Lk 1, 49, 2, 19, 2, 51) annesine dua etmesini öğretti. İsa duayı Nasıra havrasında ve Tapınak’ta halkının dua ettiği söz ve biçimlerle öğretti. Onun duası on iki yaşındayken ima ettiği gibi gizli bir kaynaktan çıkıyor gibiydi: "Babamın işleriyle uğraşmam gerekiyor" (Lk 2, 49). Burada zaman dolduğunda duanın yeniliği açığa çıkmaya başlıyor: Baba’nın çocuklarından beklediği bir çocuğa yaraşır dua en sonunda biricik Oğul’un Kendi İnsanlığında insanlarla ve insanlar için yerine getirilecektir.

2600 Luka’ya göre İncil Mesih’in görevinde duanın anlamını ve Kutsal Ruh’un etkinliğinin altını çiziyor. İsa misyonunun önemli anlarından önce dua ediyor: Baba Ondan Vaftizi(Bkz. Lk 3, 21) ve Transfigürasyonu(Bkz. Lk 9, 28) sırasında hoşnut olduğunu belirtmeden önce ve Baba’nın sevgi tasarısını acı çekerek gerçekleştirmeden önce(Bkz. Lk 22, 41-44). İsa havarilerini misyona göndermeden önce de dua ediyor: Onikileri seçmeden ve çağırmadan önce,(Bkz. Lk 6, 12) Petrus’un Ona "Tanrı’nın Mesih’i"(Bkz. Lk 9, 18-20) demesinden önce, havarilerin liderinin imanının ayartma karşısında zayıflamaması için(Bkz. Lk 22, 32). İsa’nın Baba’nın ondan gerçekleştirmesini istediği esenlik olaylarını yapmadan önceki duası kendi insani iradesinin Baba’nın sevgili iradesine alçakgönüllü ve güvenli bir teslimiyetidir.

2601 "İsa bir yerde dua ediyordu. Duasını bitirince öğrencilerinden biri Ona ‘Rab, bize dua etmeyi öğret’ dedi" (Lk 11, 1). Mesih’in müridi dua etmeyi Efendisinin dua edişini görerek arzulamıyor mu? Efendisinden dua etmeyi öğrenebilir: Çocuklar da Oğulun babasına nasıl dua ettiğini gözlemleyerek ve işiterek dua etmeyi öğrenirler.

2602 İsa çoğu zaman ayrı bir yere çekilerek, yalnızlık içinde, dağda, tercihen geceleyin dua ederdi.(Bkz. Mk 1, 35, 6, 46, Lk 5, 16) O madem ki insan olarak insan doğasını üzerine aldı, duasında kendisini sunarken bütün insanları da taşıyarak babasına sunar. O beden almış Söz olarak insani duasıyla "Kardeşlerinin" (İbr 2, 12) yaşadıklarının her şeyine katılır; onları zayıflıklarından kurtarmak için zayıflıklarını paylaşır.(Bkz. İbr 2, 15,4, 15) Baba Onu bu nedenle gönderdi. Sözleri ve yaptığı işler "gizlideki" duasının gözle görülür bir belirtisidir.

2603 İncil yazarları Mesih’in görevini icra ederken açıkça iki duasını belirtmişlerdir. Her iki dua da şükranla başlıyor. Birincisinde,(Bkz. Mt 11, 25-27 veLk 10, 21-23) İsa Babasına Tanrı’nın Egemenliğinin gizlerini bilge ve akıllı kişilerden gizleyip küçük çocuklara (gerçek mutluluklardaki yoksullara) açtığı için şükrediyor. "Evet, Baba!" feryadı yüreğinin derinliklerinden Baba’nın hoşuna gidene katıldığını gösterir. Annesinin Ona gebe kaldığında söylediği "Fiat"ın bir yankısıdır. Mesih’in feryadı, ölmeden önce Babasına söylediği Evet’in bir önbelirtisidir. İsa’nın bütün duası seven insan yüreğinin Baba’nın iradesinin sırrına (Ef 1, 9) rıza göstermesidir.

2604 İkinci dua ise havari Yuhanna(Bkz. Yu 11, 41-42) tarafından belirtilen Lazarus’un dirilişinden önce İsa tarafından söylenmiş duadır. İsa duadan önce şükranlarını dile getiriyor: "Baba, isteğimi yerine getirdiğin için Sana şükrederim." Bu Baba’nın İsa’nın her isteğini yerine getirdiğini gösterir. İsa hemen şu sözleri ekliyor: "Her zaman her isteğimi yerine getirdiğini biliyorum." Bu da İsa’nın sürekli olarak dilekte bulunduğunu ifade etmektedir. Şükürle başlayan İsa’nın duası bize nasıl isteyeceğimizi gösterir: İsa istenen dilek yerine gelmeden önce dileği yerine getiren ve kendini armağanlarında veren Kişi’ye rıza gösterdiğini belirtir. Verici verilen armağanlardan daha değerlidir, O "Hazine"dir, Oğlunun yüreği Ondadır; armağan ise "fazlasıyla"(Bkz. Mt 6, 21. 33) verilecektir.

İsa’nın "yüce rahiplik" duası(Bkz. Yu 17) esenlik ekonomisinde eşsiz bir yer tutar. Birinci anabölümün sonunda incelenecektir. Bu dua Baş Rahibimizin daima güncel olan duasını açınlamakta ve Onun bize öğrettiği Babamıza söylediğimiz duada olanları içermektedir, bu da ikinci anabölümde sunulacaktır.

2605 Baba’nın sevgi tasarısını gerçekleştirme Zamanı geldiğinde İsa Oğul olarak yaptığı duasının kavranılamaz derinliğini şöyle bir sezinletiyor. Bu derinlik sadece isteyerek kendini teslim etmeden önce dediği sözde ["Baba ... benim isteğim değil, senin isteğin olsun" (Lk 22, 42)] değil, ama dua etmek ile kendini feda etmenin bir yaptığı Haç üzerindeki son sözlerinde kendini gösterir:

"Baba, onları bağışla, çünkü ne yaptıklarını bilmiyorlar" (Lk 23, 34).

"Sana doğrusunu söyleyeyim, sen bugün benimle birlikte cennette olacaksın" (Lk 23, 43).

"Kadın, işte oğlun!" ... -"İşte annen!" (Yu 19, 26-27).

"Susadım!" (Yu 19, 28).

"Tanrım, Tanrım beni niçin terk ettin?"(Bkz. Mzm 22, 2) (Mk 15, 34)

"Tamamlandı" (Yu 19, 30)

"Baba, ruhumu senin ellerine bırakıyorum" (Lk 23, 46).

Daha sonra İsa "yüksek sesle çığlık atarak" ruhunu verdi.(Bkz. Mk 15, 37, Yu 19, 30b)

2606 Tüm zamanlardaki ölümün ve günahın kölesi insanlığın tüm sıkıntılarının, esenlik tarihinin tüm istek ve şefaatleri Cisimlenmiş Kelâm’ın bu Çığlığında toplanmıştır. İşte Baba her türlü umudun ötesinde bunları kabul ediyor ve Oğlunu dirilterek bunları yerine getiriyor. Böylece Esenlik ve yaratılış ekonomisinde dua yolu gerçekleşmiş ve tamamlanmış olur. Zebur bize bunun Mesih’teki anahtarını veriyor. Baba Dirilişin Bugününde şöyle diyor: "Sen, benim Oğlumsun; Seni bugün doğurdum. Dile benden, Sana miras olarak ulusları, mülk olarak yeryüzünün dört yanını vereyim!"(Bkz. Hİ 13, 33) (Mzm 2, 7-8).

İbranilere Mektup dramatik terimlerle İsa’nın duasının nasıl esenlik zaferini gerçekleştirdiğini ifade eder: "Yeryüzünde olduğu günlerde Mesih, kendisini ölümden kurtaracak güçte olan Tanrı’ya büyük feryat ve gözyaşlarıyla dua ve yakarışlarda bulunmuş ve sevgisi sayesinde işitilmişti. Oğul olduğu halde çektikleriyle söz dinlemeyi öğrendi; yetkin kılındıktan sonra Onun sözünü dinleyenlerin hepsi için sonsuz kurtuluş kaynağı olmuştur" (İbr 5, 7-9).

İsa dua etmesini öğretiyor

2607 İsa dua ederken zaten bize dua etmesini öğretmektedir. Duamızın Tanrıya gitmesini sağlayan Onun Babasına olan duasıdır. Ancak İncil bize İsa’nın dua konusunda daha açık bir öğretisini sunmaktadır. Pedagog olarak bizi bulunduğumuz yerden alıp adım adım Baba’ya doğru götürür. Kendisini izleyenlere hitap ederken, onların yüreklerini, bildikleri Eski Antlaşmadaki dua anlayışından yola çıkarak gelmekte olan Tanrı Egemenliğinin yeniliğine açmaktadır. Son olarak da Kilisesinde pedagog olacak havarilerine Baba’dan ve Kutsal Ruh’tan açıkça söz edecektir.

2608 İsa Dağdaki Vaaz’ında insan yüreğinin değişmesi üzerinde duruyor. Adağını altara getirmeden önce gidip kardeşimizle barışmalıyız.(Bkz. Mt 5, 23-24) Düşmanlarımızı sevmeli ve bize zulüm edenler için dua etmeliyiz.(Bkz. Mt 5, 44-45) Babanıza "gizlide" dua edin (Mt 6, 6), dua ederken söz kalabalığı yapmayın;(Bkz. Mt 6, 7) dua ederken başkalarını yürekten bağışlayın;(Bkz. Mt 6, 14-15) temiz bir yüreğe sahip olun ve Tanrı’nın Egemenliğini arayın.(Bkz. Mt 6, 21. 25. 33) Bu dönüşüm tamamen Baba’ya dönük olmalıdır. Bu Baba’ya yöneliş evlada özgüdür.

2609 Bu biçimde değişmeye karar vermiş bir yürek imanda dua etmeyi öğrenir. İman bir evlat olarak duygu ve düşüncelerimizin ötesinde Baba’ya katılmak demektir. Bu mümkün olmuştur, zira sevgili Oğul bize Baba’ya ulaşma yolunu açmıştır. Kendisi yol ve kapı olduğundan bizi "aramaya" ve "kapıyı çalmaya" davet edebilir.(Bkz. Mt 7, 7-11. 13-14)

2610 İsa’nın Baba’ya armağanlarını almadan önce dua ettiği ve şükrettiği gibi bize evlada özgü cesareti öğretiyor: "Duayla dilediğiniz her şeyi daha şimdiden almış olduğunuza inanın" (Mk 11, 24). Dua işte böylesine güçlüdür, "kuşku duymayan" (Mt 21, 22) bir iman ve "inanan kişi için her şey mümkündür" (Mk 9, 23). İsa çoğu zaman kendi yakınlarının "inançsızlıklarından" (Mk 6, 6) ve havarilerinin "az inancından" (Mt 8, 26) dolayı üzüntüye kapıldığı gibi Romalı yüzbaşının (Mt 8, 10) ve Kenanlı kadının (Mt 15, 28) "büyük imanı" karşısında da hayranlığını gizlemedi.

2611 İmanlı dua sadece "Rab, Rab" demekten ibaret değildir, ama yüreği Baba’nın isteğine uydurmaktır (Mt 7, 21). İsa havarilerinden Tanrı tasarısına katkıda bulunma kaygısını dualarına taşımalarını istiyor.(Bkz. Mt 9, 38,Lk 10, 2, Yu 4, 34)

2612 İsa’da "Tanrı’nın Egemenliği yakındır". İsa değişmeye, imana ve uyanık olmaya çağırıyor. Dua sırasında havari, bedenin alçakgönüllülüğünde ilk Gelişinin anısında ve Yücelik içinde ikinci Gelişinin(Bkz. Mk 13, Lk 21, 34-36) umudunda Var olan ve Gelmekte olan Kişi’ye dikkat etsin. Efendileriyle birlikteyken havarilerin yaptığı dua bir mücadeledir, duada uyanık kalınarak ayartmaya düşülmez.(Bkz. Lk 22, 40- 46)

 

2613 Dua konusuna değinen üç temel mesel Luka tarafından bize aktarılmıştır:

- Birincisi "Rahatsız edici komşu"(Bkz. Lk 11, 5-13) meseli bizi sürekli dua etmeye davet eder: "Kapıyı çalın, size açılacaktır." Bu şekilde dua edene Göklerdeki Baba "ihtiyacı olan her şeyi verecektir", özellikle bütün armağanları (nimetleri) içeren Kutsal Ruh’u.
- İkincisi "rahatsız edici dul kadın"(Bkz. Lk 18, 1-8) duanın temel özelliklerinden birine odaklanmıştır: Bıkmadan iman sabrıyla hep dua etmek gerekir. "Ama İnsanoğlu geldiği zaman acaba yeryüzünde iman bulacak mı?"
- Üçüncüsü "Ferisi ve vergi görevlisi"(Bkz. Lk 18, 9-14) meselidir. Bu mesel dua eden kişinin alçakgönüllü olması ile ilgilidir. "Tanrım, günahkâr olan bana acı." Bu duayı Kilise "Kyrie eleison!" ile söylemektedir.

2614 İsa havarilerine Baba’ya dua etmenin gizini emanet etti. Yücelmiş İnsanlığı ile Babasının yanına geri döndüğünde onlara dualarının ve bizim duamızın nasıl olması gerektiğini açıkladı. Burada yeni olan "onun adına dilemektir" (Yu 14, 13). Ona olan inanç havarileri Baba’yı tanımaya götürür, zira İsa "Yol, Gerçek ve Yaşam"dır (Yu 14, 6). İnanç sevgide meyve verir: İsa’nın sözlerini ve buyruklarını yerine getiririz; Mesih’te bizi çok sevdiği için bizde kalan Baba’da kalırız. Yeni Antlaşma’da dileklerimizin yerine geleceğine dair güvencemiz İsa’nın duasına dayanır.(Bkz. Yu 14, 13-14)

2615 Dahası, duamız Mesih’in duasıyla birleşirse, Baba bize "sonsuza dek bizimle birlikte olacak Gerçeğin Ruhunu, başka Tesellici’yi" (Yu 14, 16-17) verecektir. Duadaki bu yenilik ve koşullar veda konuşmasında ortaya çıktı.(Bkz. Yu 14, 23-26, 15, 7- 16, 16, 13-15, 16, 23-27) Kutsal Ruh’ta yapılan Hıristiyan duası Baba’yla olan sevgi birliğidir. Yalnız Mesih aracılığıyla değil, aynı zamanda Onda yapılan bir duadır: "Şimdiye dek benim adıma bir şey dilemediniz. Dileyin, alacaksınız, sevinciniz de tam olacaktır" (Yu 16, 24).

İsa duayı kabul ediyor

2616 İsa’ya yapılan dua, görevi sırasında Onun tarafından ölümünün ve Dirilişinin gücünü önceden gösteren belirtiler arasında kabul edilmiştir: İsa imanla yapılan, sözle ifade edilen duayı kabul ediyor [cüzamlı;(Bkz. Mk 1, 40-41) Yair;(Bkz. Mk 5, 36) Kenanlı kadın;(Bkz. Mk 7, 29) iyi haydut(Bkz. Lk 23, 39-43)] ya da sessizce ifade edilen duayı [felçli adamı taşıyanlar;(Bkz. Mk 2, 5) giysisine dokunan kanaması olan kadın;(Bkz. Mk 5, 28) günahkâr kadının gözyaşları ve parfümü(Bkz. Lk 7, 37-38)]. Kör adamların ısrarlı dilekleri: "Davut’un Oğlu, bize acı" (Mt 9, 27) ya da "Davut’un Oğlu İsa, bana acı" (Mk 10, 48) ifadeleri İsa duası olarak dua geleneğinde ele alınmıştır: "Rab Mesih İsa, Tanrı’nın Oğlu, günahkâr olan bana acı!" Hastalıklardan ve günahlarından kurtulmayı imanla isteyenlerin duasını İsa daima kabul eder: "Huzur içinde git, imanın seni kurtardı!"

Augustinus İsa’nın duasının üç boyutunu şahane bir biçimde özetliyor: "O papazımız olarak bizim için dua ediyor, başımız olarak bizde dua ediyor, Tanrımız olarak ona dua ediyoruz. Öyleyse seslerimizi Onda ve Onun sesini bizde tanıyalım."(Mzm 85, 1, bkz. IGLH 7)

Meryem Ana’nın duası

2617 Meryem Ana’nın duası bize zamanların tamamlanmasının başlangıcında açınlandı. Tanrı’nın Oğlunun cisimlenmesinden önce ve Kutsal Ruh’un akmasından önce, meleğin Mesih’e gebe kalacağını müjdelemesi(Bkz. Lk 1, 38) sırasında, Mesih’in Bedeni olan Kilise’nin(Bkz. Hİ 1, 14) oluşması için Pentekost sırasında Meryem Ana’nın duası Baba’nın lütufkâr tasarısına eşsiz bir biçimde katılır. Herşeye Kadir’in "lütufla dolu" yarattığı Kişi kendini bütün varlığıyla vererek yanıt verir: "Ben Rab’bin kuluyum, bana dediğin gibi olsun", bu "Fiat" Hıristiyan duasıdır: Ona tamamen ait olmak, çünkü O tamamen bize aittir.

2618 İncil bize Meryem Ana’nın nasıl dua ettiğini ve imanda şefaatte bulunduğunu açıklıyor: Kana’da(Bkz. Yu 2, 1-12) İsa’nın Annesi Oğlundan bir başka Sofranın, Eşi Kilise’nin isteği üzerine Kanını ve Bedenini veren Kuzu’nun düğün sofrasının belirtisi olan bir düğün sofrasındaki eksikleri tamamlamasını istiyor. Yeni Antlaşma saatinde, Haçın dibinde,(Bkz. Yu 19, 25-27) Meryem’in duası kabul edildi. Çünkü o "canlıların gerçek Anası", yeni Havva, Kadın’dı.

2619 Bunun içindir ki Meryem’in ezgisi,(Bkz. Lk 1, 46-55) [bu ezginin Latincesi Magnificat, Bizanscası Megalinarion’dur] aynı zamanda Tanrı’nın Annesinin ve Kilise’nin ezgisidir, Sionlu Kızın ve Tanrı’nın yeni Halkının ezgisidir. Bu ezgi esenlik ekonomisine yayılmış lütufların bütünlüğü için yapılan bir şükran ilahisidir, atamız "İbrahim’e ve onun soyundan gelenlere" vadedilmiş sözlerin gerçekleşmesiyle umutları fazlasıyla yerine gelmiş "yoksulların" ezgisidir.

 

ÖZET

2620 Yeni Ahit’te kusursuz dua modeli İsa’nın Oğul olarak yaptığı duada bulunur. Çoğu zaman yalnızlık içinde, gizlide yapılan İsa’nın duası Baba’nın isteğini Haça kadar götüren bir sevgiyle benimseme ve kabul edileceğine kesin güven içerir.

1621 İsa öğretisinde havarilerine arınmış bir yürekle, canlı ve sebatkâr bir imanla, oğula özgü cesarette nasıl dua edileceğini öğretiyor. Onları uyanık kalmaya çağırıyor ve dileklerini Tanrı’ya kendi adıyla sunmalarını istiyor. Mesih İsa kendisine hitap eden duaları da kabul ediyor.

1622 Bakire Meryem’in, "Fiat"ında ve "Magnificat"ındaki duasının özelliği bütün varlığını cömertçe iman içinde sunmasıdır.