Sayfa 1


Kaynak : http://perso.wanadoo.fr/léon.paillot/sommaire.html


0 – İNCELEMEYE GİRİŞ

0 - 1 : Yazarı

               Diğer İncil’lerin yazarları gibi, bu İncil’in yazarı da yapıtını imzalamadı. O zaman, diyeceksiniz, bu İncil Aziz Luka’ya ait olduğu nasıl biliniyor ?

     İlk başta bu yapıt yazar adı olmadan elden ele geçmiştir. Şakirtleri tarafından Mesih ve Rab olarak adlandıran Nasıra’lı İsa hakkında dolaşan büyük sayıdaki "İncil"lerden biriydi. Büyük sayıda mı ? Evet, çünkü görsel tanıklara yanlışlıkla mal edilen birçok "İncil" biliniyor : Tomas’a, Petrus’a, Yakup’a... Oysa, İkinci Yüzyılın ortalarında, Kilise bunlardan sadece dördünü resmen tanıdı. Bu diğer yapıtların tamamıyla yanlış olduğu anlamına gelmez.

     Ayrıca İncil’lerde Luka’dan söz edilmiyor. Markos’tan da söz edilmiyor. Gene de üçüncü İncil’in Luka’ya mal edilmesi epey uzun zamanda gerçekleşti. Elimize geçen ilk belirti, 180 yılında, Fransa’da Lyon kentinin piskoposu Aziz İreneus’a aittir. Şöyle yazıyor : " Aziz Pavlos’un yoldaşı Luka, onun vaaz ettiği İncil’ini bir kitapta yazmıştır."  Bilindiği gibi, Aziz İreneus Anadolu kökenlidir.  Gençliğini İzmir’de geçirmişti ve, öğretisini "Rab’bi görmüş olan Juhanna’dan almış", bu kentin piskoposu Polikarpos ile ilişkisi olmuştu. Demek ki onun aracılığıyla başlangıca kadar uzanabiliriz. Ayrıca elimizde, aynı yıllara ait, ve Yeni Anlaşmanın kitaplarının listesini oluşturan "Muratori kanonu (listesi)"  vardır. O kararda şu ifade geçiyor : "Üçüncü İncil Luka’ya göredir. Luka, İsa’nın Göğe Çıkışından sonra, Pavlos tarafından yolculuklarında eşlik etmesi için yanına aldığı ve onun adına yazı yazan doktordur.  Ancak kendisi Rab’bi yeryüzündeki yaşamında görmemiştir. Yapıtına Yahya’nın doğumuyla başlıyor".  Daha sonra Tertullianus ve Origenus (3 üncü yy.), Kayserili Eusebius ve Hiyeronimus (4 üncü yy.) aynı yönde tanıklık ederler. Ayrıca, bugün, 3 üncü İncil’in yazarının Luka’nın olduğunu kimse yadsımıyor.

               Acaba bu Luka kimdi ? Bazı varsayımlarla yetinmemiz gerekiyor. Dil bakımından Yunan dünyasına ait olduğu sanılıyor. Bazıları, Yahudi dini taraftarları olup "Allah’tan korkanlar" olarak adlandırılanlardan olduğunu ileri sürüyor. Onlar Yunan felsefecilerin esatirlerini  yerdiği geleneksel dinlerde, veya İmparatoru tanrısallaştıran resmi dininde  beklediklerini bulamıyordu.  Gereksinimlerine Yahudilik dini olumlu bir cevap getiriyordu. Hıristiyan vaizi onların arasında epey başarılı olmuştu. Her neyse, kültürlü doktor bir gün Pavlos’la karşılaşmış olacak. Bu olay belki Troas’ta meydana gelmiştir. Üçüncü İncil’in dışında Havarilerin İşleri kitabının da Luka tarafından yazıldığına emin olabiliriz. Her iki kitabın amacı aynıdır. Pavlos mektuplarında üç kez,  Luka’dan "sadık görev yoldaşı" olarak söz ediyor. Onun hakkında "sevgili doktor" ifadesini kullanıyor (Kol. 4 : 14). Pavlos’a  Roma’ya son yolculuğunda refakat etmiş ve tutsaklığında hep yanında kalmıştır. Onun hakkında söyleyebileceklerimiz bu kadardır.